KONU: DİYABET HASTALARINDA AÇLIK KAN ŞEKERİ DEĞERLERİNE AİT İSTATİSTİKİ PROSES KONTROL UYGULAMALARI

ÇALIŞILAN PROBLEM:

¢  Açlık Kan Şekeri(AKŞ) değerlerinin istatistiki olarak araştırılması.

¢  Geleneksel İstatistiki Analizi (GİA) metotları geçmiş dömemlere ait verilerin değişkenliğinin incelenmesi.

¢  İstatistiki Proses Kontrol(İPK) metodolojisinin sağlık hizmetlerine ait  bir performans göstergesi üzerinde uygulanabilirliği.

İstatistiki Proses Kontrol:

¢  Bir süreci izleme ve süreçteki değişikliği kontrol altına almada kullanılan bir kalite kontrol ve problem çözme aracıdır.

¢  Müşteri şartlarının yerine getirilip getirilmediğine ve sürecin kendi ürettiği değişkenlik sınırları içinde olup olmadığına karar vermede kullanılan bir araçtır.

¢  Bir uyarıcı gibi görev yapar.

¢  İPK’da sürecin gerek merkezi konumu gerkse yayılımı açısından kontrol altında olup olmadığı test edilir.

¢  Değişimin özel nedenlerini ortadan kaldırarak süreci kontrol altında tutar.

¢  Kolarik, 1995 de İPK 2 aşamada belirtilir.

a.makine/proses yetenek oluşturma çalışması

b.Yeteneğin korunması

¢  Benneyen vd. (2003) sağlık hizmetlerinde İPK çalışmalarını 3 aşamada belirtmektedir.

a.Anahtar göstergenin belirlenmesi,

b.Yeterli ve güvenilir verinin toplanması,

c.Verilerin analizi ve yorumlanması.

Dahiliye Kliniğinde Açlık Kan Şekerinin İPK ile Analizi:

1.Yeterli ve Güvenilir Verinin Toplanması

2.Verilerin Analizi ve Yorumlanması

Dahiliye Kliniğinde Açlık Kan Şekerinin İPK ile Analizi:

¢  Literatürde sağlık hizmetlerinin farklı yönleri üzerinde İPK uygulanmıştır.

Yeterli ve güvenilir verilerinin toplanmasi:

¢  Tek bir hastanın AKŞ değerleri üzerinde durulmuştur.

¢  Hastaların farklı özelliklere ve sağlık durumuna sahip olmaları nedeniyle her hasta tek bir sistem olarak ele alınmıştır.

¢  Çalışmada kullanılan veri seti ,klinikte 20 gün yatarak tedavi olan bir diyabet hastasının AKŞ değerlerinden temin edilmiştir.

¢  Veriler sağlık kurumunun bilgi sisteminden elde edilmiştir.

VERİLERİN ANALİZİ VE YORUMLANMASI:

a. Verilerin dağılım tipini belirleme

b. Ölçüm sistemi yeterlilik analizi-Gage R&R analizi

c.Yetenek(kapabilite) analizi

d. Yeteneğin korunması-Kontrol kartların çizilmesi

Verilerin Dağilim Tipini Belirleme:

¢  Veri setinin histogramı çizilmiş

¢  Minitab 14.0’da normallik testi yapılmış

¢  Anderson-Darling normallik testi vasıtasıyla verinin normal dağılıma sahip olduğu tespit edilmiş

¢  İPK’nın ilerleyen aşamalarına devam edilmiş

Ölçüm Sistemi Yeterlilik Analizi-Gage R&R Analizi:

¢  Ölçüm sisteminin tekrarlanabilirliginin ve  yeniden üretilebilirliginin ölçen bir grup istatistiki  verilerden oluşur.

¢  Birden fazla operatör birden fazla parçanın aynı özelligini birden fazla defa ölçer .

¢  “tekrarlanabilirlik”,” yeniden üretebilirlik” ve “kararlılık”analizleri yapılarak ölçüm sisteminin güvenilirligi ve degişkenligi incelenir.

Yetenek (Kapabilite) Analizi:

¢  AKŞ ‘ne ait literatürde alt  ve üst spesifikasyon limitlerinin (ASL ve USL) var olmasına karşın ,ditabet teşhisi hasata degerleri üzerinde çalışması nedeniyle hastaya ait degerlerin ASL ve USL dışında olması doğal karşılanmış ve Cpve Cpk indislerinin hesaplanması anlamlı bulunmamıştır.

Yeteneğinin Korunmasi - Kontrol Kartlarinin Çizilmesi:

X-R kontrol kartının çizimi

X-MR kontrol kartının çizimi

Run Chart çizimi

¢  İPK’ nın temel amacı yetenekli hale getirilen sürecin devamlılığını sağlamak ve kontrol altında çalışmasını sağlamaktır.

¢  Sürecin kontrol altında olup olmadıgını  test etmek için kullanılan en yaygın araç kontrol kartlarıdır.

X – R kontrol kartinin çizimi:

¢  Veri seti incelendiğinde AKŞ ölçümleri için gerekli numunelerin 17 gün boyunca 4’er defa alındığı görülmüştür (n=4).Diğer  3 günde ise örneklem büyüklüğü değişkenlik göstermektedir

¢  Minitab 14.0’da yapılan işlemler sonucu X-R kontrol kartının şekil-1’deki gibi oldugu tespit edilmiştir.

¢  X kartında birinci güne ait ölçümlerin AKL’ni aştığı görülmektedir.

X-MR kontrol kartinin çizilmesi:

¢  20 gün boyunca yapılan ölçümlerin tek gözlem olarak algılanması durumunda X-MR kontrol kartlarının uygulanması mümkün olmaktadır.

¢  Toplam 90 gözlem için oluşturulan X-MR kartı şekilde verilmiştir.

¢  X kartına 2 noktada UKL, 3 noktada da AKL aşılmıştır.

Run Chart Çizimi  :

¢  Bir veri setine ait trendin x ve y düzlemi  üzerinde gözlenmesi ve ortalama, medyan, alt veya üst limit gibi bazı eşik değerlere göre herbir verinin durumunun değerlendirilmesi aşamasında kullanılan bir araçtır.

¢  Bu çalışmada medyan etrafında ararda 19 noktanın yer alması sürecin kontrol dışı olduğunu göstermektedir.

SONUÇ:

¢  Bu çalışmayla hasta bazlı klinik bir gösterge olan AKŞ değerleri üzerinde İPK‘nin nasıl bir iş akışı ile uygulanabileceğine dair bir uygulama örneği verilmektedir

¢  Hastaya özgü olan AKŞ değerleri nedeniyle hasta bir “sistem” olarak kabul edilmiş ve sistemde oluşan değişkenliğin kontrol kartları ile izlenmesi mümkün olmuştur.

¢  Elde edilen kontrol kartlarının hekimler tarafından günlük olarak izlenmesi, hastalığın tedavisi için uygulanan yöntemlerin etkinliğini test etme ve süreç kontrol dışı bir duruma düştüğünde tedavi şekli üzerinde düşünme fırsatı verme nedeniyle faydalı olacaktır.

 

 

NOT:

sunumu yapılan slaytlar çok yakında eklenecektir

tüm sorularınız için yorum yapabilir yada grup üyelerine danışabilirsiniz.